Warszawa, Polska

5 °C

15.12.2017 /
11:00
3zdjecia

Biuletyn Informacji Publicznej

Zarządzanie kryzysowe

Wersja do wydrukuWersja PDF

"Teren katastrofy nie jest miejscem szkolenia. Jeżeli nie zabezpieczamy naszych obywateli w fazie przygotowania, jeżeli nie jesteśmy przygotowani do szybkiej i efektywnej pomocy, wtedy zawodzimy jako społeczność i Państwo"

James Lee Witt

ZARZĄDZANIE KRYZYSOWE to działalność organów administracji publicznej będąca elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym, która polega na zapobieganiu sytuacjom kryzysowym, przygotowaniu do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań, reagowaniu w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, usuwaniu ich skutków oraz odtwarzaniu zasobów i infrastruktury krytycznej.

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U.2017.209 j.t.)

PLAN ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY

"Plan Zarządzania Kryzysowego m.st. Warszawy (PZK) jest podstawowym dokumentem określającym zasady działania administracji samorządowej oraz pozostałych uczestników procesu zarządzania i reagowania kryzysowego na terenie m.st. Warszawy."

Plan Główny jest dostępny pod adresem:

http://bip.warszawa.pl/Menu_przedmiotowe/programy_strategie_plany/default.htm

Plan Zarządzania Kryzysowego m.st. Warszawy

 



 

PORADNIKI I PORADY

Poradnik postępowania w sytuacjach zagrożeń

"Poradnik jest efektem kilkuletnich doświadczeń zdobytych podczas powodzi, katastrof kolejowych i budowlanych oraz innych sytuacji nadzwyczajnych. Stanowi on zbiór podstawowych informacji na temat licznych zagrożeń - jak ich unikać, a jeśli się zdarzą - jak reagować, przeciwdziałać, likwidować skutki i zapobiegać ich wystąpieniu w przyszłości."


"Poradnik pożądanych zachowańto syntetyczne informacje dla mieszkańców o sposobach przygotowania i zachowania się w związku z możliwością wystąpienia zagrożeń (powódź, pożar, burza, zanieczyszczenie powietrza, akty terroru) oraz przygotowania do samoobrony przed środkami masowego rażenia oraz innymi działaniami w czasie stanu zagrożenia, ze szczególnym uwzględnieniem zasad postępowania po usłyszeniu sygnałów alarmowych."

 

Jak zachowywać się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia?

Co zrobić jeżeli słyszymy wybuch lub strzały?

Dowiedzieć się tego można z plakatów, które eksponowane są w pojazdach komunikacji miejskiej oraz na przystankach.

„Babciu, to nie policjant, to nie Twój wnuczek  … Bądź ostrożna”

Miasto st. Warszawa i Komenda Stołeczna Policji przypominają seniorom o zagrożeniu, jakie niesie działanie w dobrej wierze. Oszuści w dalszym ciągu wyłudzają pieniądze od osób starszych. 

Zasady postępowania na wypadek wtargnięcia napastnika na teren placówki oświatowej

Więcej na temat „Uciekaj, schowaj się, walcz” - projektu szkoleniowego „aktywny strzelec” na stronie bezpieczna.um.warszawa.pl

 


 

Poradnik dla pedagogów dot. współpracy Policji z placówkami oświatowymi

"Zawarte w nim procedury postępowania w przypadkach wystąpienia sytuacji ryzykownych wśród uczniów, będą cennym uzupełnieniem filmów edukacyjnych z cyklu „Nie warto ryzykować!”, realizowanych przez Biuro Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego"

 

"Poradnik dla Konsumentów 60+ i nie tylko"

Przypominamy o tej publikacji w związku z pojawiającymi się ostatnio informacjami o osobach podających się za pracowników firm energetycznych, telekomunikacyjnych, hydraulicznych, gazowniczych itp., które proponują zawarcie umów na dostawy energii elektrycznej, paliwa gazowego, usług telekomunikacyjnych czy też różnego rodzaju prac budowlanych.

 

Pierwsza pomoc

Zachęcamy do zapoznania się z krótkim filmem instruktażowym, oraz plakatem zamieszczonym na stronie bezpieczna.um.warszawa.pl

System ostrzegania i alarmowania

"Stołeczny ratusz podpisał umowę na rozbudowę systemu alarmowania i ostrzegania mieszkańców w Warszawie. Dotychczasowa liczba 54 urządzeń wzrośnie o kolejne 119. Pojawią się także urządzenia monitorujące warunki meteorologiczne.

Budowany obecnie nowoczesny miejski system, to zespół urządzeń powiadamiania i alarmowania ludności o zagrożeniach.

System zostanie również rozbudowany o urządzenia monitorujące warunki meteorologiczne oraz poziom wody w wybranych kanałach, rzeczkach i potokach. Planowana jest budowa ośmiu punktów pomiarowych poziomu wody na Białołęce, Mokotowie, w Wawrze, Wesołej i Wilanowie oraz czterech zintegrowanych czujników pogody. Nowe punkty alarmowania będą pracować w pełnej integracji z istniejącym systemem.

Rozbudowa systemu jest możliwa dzięki realizacji projektu pn.: „Rozbudowa systemu alarmowania i ostrzegania ludności w Warszawie”, w ramach konkursu współfinansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020. Koszt całego projektu to 4,5 mln zł, a wartość dofinansowania z UE 2,8 mln zł.

Pierwsze montaże rozpoczną się w I kwartale 2018 r., a zakończą we wrześniu 2018 r."

Obowiązujące sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze zamieszczono poniżej.

Więcej na stronie bezpieczna.um.warszawa.pl

Do pobrania: plakat z sygnałami alarmowymi i komunikatami ostrzegawczymi 

 

TELEFONY ALARMOWE I INFORMACYJNE NA TERENIE M.ST. WARSZAWY

Europejski numer alarmowy112
Pogotowie ratunkowe999
Straż pożarna998
Policja997
Straż miejska986
sms dla osób głuchoniemych723 986 112
Służba Dyżurna Centrum Zarządzania Kryzysowego m.st. Warszawy

196 56

443 01 12

Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego987
Pogotowie gazowe992
Pogotowie energetyczne 
  • wszystkie dzielnice oprócz Wesołej
22 812 31 31
  • Wesoła (wybrać rejon Mińsk Mazowiecki, obszar energetyczny Otwock)
22 340 41 00
Pogotowie ciepłownicze993
Pogotowie wodociągowe - kanalizacyjne994

Tourist Emergency Helpline (telefon bezpieczeństwa dla zagranicznych turystów)

Czynny w godzinach:

  • 8.00 -18.00 przez cały rok
  • 8.00 - 20.00 od 1 czerwca do 30 września

22 278 77 77

608 599 999

Całodobowa informacja o wypadkach (tutaj dowiesz się gdzie przewieziono osoby poszkodowane)19 790
Informacja o numerach telefonów118 913

 


ALARMOWANIE I OSTRZEGANIE O ZAGROŻENIACH  

"W trosce o bezpieczeństwo, a w szczególności w celu podniesienia świadomości ludności w zakresie samoobrony przed środkami masowego rażenia oraz innymi działaniami w czasie konfliktów zbrojnych, ze szczególnym uwzględnieniem zasad postępowania po usłyszeniu sygnałów alarmowych, przedstawiamy plakat informacyjny, określający rodzaje alarmów oraz treści komunikatów ostrzegawczych, przekazywanych za pomocą miejskiego systemu alarmowania i ostrzegania o zagrożeniach."

Do pobrania: "Tablica alarmowa"

Źródło: bezpieczna.um.warszawa.pl

 

 SYGNAŁY ALARMOWE

RODZAJE ALARMÓW, TREŚĆ KOMUNIKATÓW OSTRZEGAWCZYCH

Rodzaj alarmu

Sposób ogłaszania alarmów

Akustyczny system alarmowy

Środki masowego przekazu

Wizualny sygnał alarmowy

Ogłoszenie alarmu

 

Sygnał akustyczny – modulowany dźwięk syreny w okresie trzech minut

  

 

        czas trwania sygnału – 3 minuty

 

Powtarzana trzykrotnie zapowiedź słowna:

Uwaga! Uwaga! Uwaga!

Ogłaszam alarm

(podać przyczynę, rodzaj alarmu itp.) ............... dla ..............



Znak żółty w kształcie trójkąta

lub w uzasadnionych przypadkach innej figury geometrycznej

Odwołanie alarmu

Sygnał akustyczny – ciągły dźwięk syreny 
w okresie trzech minut

 

 

 czas trwania sygnału – 3 minuty

Powtarzana trzykrotnie zapowiedź słowna:

Uwaga! Uwaga! Uwaga!

Odwołuję alarm

(podać przyczynę, rodzaj alarmu itp.) ............... dla ..............


 

KOMUNIKATY OSTRZEGAWCZE

Rodzaj 
komunikatu

Sposób ogłaszania komunikatu

Sposób odwoływania komunikatu

Akustyczny system alarmowy

Środki masowego przekazu

Akustyczny system alarmowy

Środki masowego przekazu

Uprzedzenie 
o zagrożeniu skażeniami

 

 

 

Powtarzana trzykrotnie 
zapowiedź słowna:

Uwaga! Uwaga! Osoby znajdujące się na terenie .................. około godz. ..... min. ..... może nastąpić skażenie ................................. 
(podać rodzaj skażenia) w kierunku ...................... (podać kierunek)

 

Powtarzana trzykrotnie
 zapowiedź słowna:

Uwaga! Uwaga! Odwołuję uprzedzenie 
o zagrożeniu ...................... (podać rodzaj skażenia)
 dla ..................

Uprzedzenie 
o zagrożeniu zakażeniami

 

Formę i treść komunikatu uprzedzenia 
o zagrożeniu zakażeniami ustalają organy 
Państwowej Inspekcji Sanitarnej

 

Powtarzana trzykrotnie
 zapowiedź słowna:

Uwaga! Uwaga! Odwołuję uprzedzenie 
o zagrożeniu ...................... (podać rodzaj zakażenia) 
dla ..................

Uprzedzenie 
o klęskach żywiołowych 
i zagrożeniu środowiska

 

Powtarzana trzykrotnie
 zapowiedź słowna:

Informacja o zagrożeniu i sposobie postępowania mieszkańców ................... (podać rodzaj zagrożenia, spodziewany czas wystąpienia 
i wytyczne dla mieszkańców)

 

Powtarzana trzykrotnie
 zapowiedź słowna:

Uwaga! Uwaga! Odwołuję uprzedzenie 
o zagrożeniu ...................... (podać rodzaj klęski) 
dla ..................

PO USŁYSZENIU SYGNAŁU ALARMOWEGO LUB KOMUNIKATU NALEŻY DZIAŁAĆ SZYBKO, ALE ROZWAŻNIE I BEZ PANIKI

-     o włączeniu radioodbiornika, telewizora lub Internetu

-     postępuj zgodnie z poleceniami podawanymi w komunikatach

-     powiadom rodzinę i sąsiadów o zagrożeniu

-     wyłącz urządzenia gazowe i elektryczne, wygaś źródła ognia

 

DANE KONTAKTOWE, TELEFONY ALARMOWE

SŁUŻBA DYŻURNA

CENTRUM ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY

bezpieczna.um.warszawa.pl

Telefon interwencyjny:

  • 22 196 56
  • 22 443 01 12

POGOTOWIE RATUNKOWE

999

STRAŻ POŻARNA

998

POLICJA

997

Adres mailowy:

sdczk@um.warszawa.pl

STRAŻ MIEJSKA

986

NUMER ALARMOWY

112

Podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2013 r. w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu oraz właściwości organów w tych sprawach (Dz. U. z 2013 r. poz. 96)

Plakat z sygnałami alarmowymi i komunikatami ostrzegawczymi do pobrania na stronie bezpieczna.um.warszawa.pl


BURZA

"Jak przygotować się do zbliżającej się burzy.

Poprawne zachowanie podczas burzy.

Jak postępować podczas opadów gradu oraz wystąpienia porywistego wiatru.

Co należy zrobić po ustąpieniu burzy."

Zobacz: "Poradnik pożądanych zachowań na stronie" bezpieczna.um.warszawa.pl


POŻAR

"Jak zabezpieczyć się na wypadek pożaru.

Jak ograniczyć możliwości powstania pożaru w domu.

Jak postępować, kiedy zauważymy pożar."


Te i wiele innych porad w "Poradniku pożądanych zachowań na stronie" bezpieczna.um.warszawa.pl


PODTOPIENIA I POWODZIE

Powódź to wezbranie wody, podczas którego woda po przekroczeniu stanu brzegowego lub poziomu korony wału przeciwpowodziowego zalewa dolinę rzeczną po­wodując straty gospodarcze, zagrożenie zdrowia i życia ludzi oraz dezorganizację ich normalnego bytowania, a także straty materialne w postaci niszczenia domów, dróg, upraw, skaże­nia wody i terenu, itp.

Pamiętaj!

Sprawdź czy mieszkasz w strefie zagrożenia powodziowego!

Informacji na temat zasięgu stref zalewowych udziela Regional­ny Zarząd Gospodarki Wodnej. Można je także zobaczyć na stronie internetowej Informatycznego Systemu Osłony Kraju.

Pamiętaj!

Stan ostrzegawczy Wisły na wodowskazie WARSZAWA Port Praski wynosi 600 cm - ogłaszane jest wówczas pogotowie przeciwpo­wodziowe (stawiające wszystkie potrzebne służby w stan pełnej gotowości).

Stan alarmowy Wisły na wodowskazie WARSZAWA Port Praski wynosi 650 cm - ogłaszany jest alarm przeciwpowodziowy (przy­gotowywane są po obydwu stronach Wisły siły i środki do urucho­mienia, w razie konieczności natychmiastowych działań przeciw­powodziowych).

Jeżeli mieszkasz na terenie, który może zostać zalany
  • Wykonaj odpowiednią izolację fundamentów, ścian i podłóg piwnic, suteren oraz garaży.
  • Nie umieszczaj na stałe na poziomie piwnic i suteren urządzeń wrażliwych na działanie wody.
  • Poproś krewnych lub znajomych, zamieszkałych na terenach bezpiecznych, by służyli jako punkt kontaktowy dla twojej rodzi­ny; upewnij się, czy wszyscy jej członkowie znają adresy i telefony do tych osób.
  • Naucz domowników wyłączania głównego zasilania elektrycz­nego oraz odci ęcia dopływu gazu i wody.
  • Aby zapobiec wypływowi ścieków z kanalizacji podczas cofa­nia si ę wody w rurach kanalizacyjnych zamontuj zawory, w osta­teczności bądź przygotowany do zatkania rur.
  • Zgromadź w domu niezbędną ilość nie psującej się żywności oraz wody pozwalającej na przetrwanie okresu, który może być potrzeb­ny służbom ratowniczym na dotarcie do ciebie i twojej rodziny.
  • Zgromadź materiały i podstawowe narzędzia budowlane przydat­ne do zabezpieczenia budynku przed zagrożeniem powodziowym.
Jeśli niebezpieczeństwo powodzi staje się realne
  • Słuchaj informacji podawanych przez lokalne stacje radiowe i telewizyjne w celu uzyskania komunikatu o zagrożeniu i spo­sobach postępowania - postępuj zgodnie z treścią komunikatów - nie zwlekaj!
  • Przygotuj w części budynku nienarażonej na zalanie, zapasy umożliwiające przetrwanie wszystkim domownikom przez kilka dni.
  • Przenieś cenne przedmioty i wyposażenie domu na wyższe kondygnacje, by zabezpieczyć je przed zniszczeniem.
  • W miarę możliwości zabezpiecz workami z piaskiem (worki wy­pełnij piaskiem do 2/3 ich pojemności) i folią lub innymi dostępnymi materiałami pomieszczenia parterowe i piwniczne przed zalaniem; przedmioty znajdujące się na terenie posesji zabezpiecz, aby nie porwała ich woda.
  • Urządzenia elektryczne, zawory gazowe zabezpiecz przed za­nieczyszczeniem folią plastikową lub innymi materiałami.
  • Na wyższych kondygnacjach przygotuj warunki do życia dla domowników - przyrządzanie posiłków itp.
  • Przygotuj się do ewentualnej ewakuacji, zapakuj dokumenty i najcenniejsze przedmioty - zabezpiecz je przed zamoczeniem.
  • Jeżeli zostaniesz wytypowany do pomocy w pracach przeciw­powodziowych (np. do układania lub napełniania worków z pia­skiem) - pomagaj!
  • Zadbaj o zwierzęta - znajdź dla nich bezpieczne miejsce, pa­miętaj by w chwili nadejścia powodzi nie były uwiązane i mogły same się uratować.
  • Usuń z terenu posesji pojazdy i przemieść je w bezpieczne miejsce.
  • Usuń z najbliższego otoczenia wszystkie toksyczne substancje, takie jak pestycydy, środki owadobójcze, farby, rozpuszczalniki, itp.
  • Opróżnij pomieszczenia piwniczne z przedmiotów i urządzeń wrażliwych na działanie wody. W przypadku urządzeń, których wynieść się nie da (np. kocioł centralnego ogrzewania) odłącz je od źródeł zasilania i staraj się zabezpieczyć/uszczelnić tymczasowo wszelkie elementy mogące ulec uszkodzeniu przez wodę. Zapew­nij swobodny wlew wód powierzchniowych do piwnicy twojego domu lub sam wypełnij ją czystą wodą; unikniesz w ten sposób zagrożenia uszkodzenia fundamentów domu przez ciśnienie na­pierających wód powodziowych.
Jak przygotować dzieci?
  • Wytłumacz dzieciom, jak zwracać się o pomoc, jak i kiedy za­dzwonić pod numer alarmowy Policji, Straży Pożarnej, Pogotowia Ratunkowego. Poleć dzieciom wykonanie kolorowej tabliczki in­formacyjnej z najważniejszymi telefonami alarmowymi.
  • Zachęć dzieci, by zapamiętały najważniejsze informacje o so­bie i swojej rodzinie. Powinny znać na pamięć imiona i nazwiska, adresy i telefony. Wykonaj odporną na działanie wilgoci kartę z in­formacjami dla małych dzieci, na której będą te dane. W ostatniej chwili - jeśli nie masz tabliczki - napisz małemu dziecku numer telefonu długopisem na zewnętrznej części dłoni.
Jak przygotować osoby starsze i niepełnosprawne?
  • Pamiętaj, aby pomóc osobom starszym, chorym i niepełno­sprawnym w twojej społeczności lokalnej - dowiedz się kim oni są i gdzie mieszkają, kogo z ich bliskich należy powiadomić w razie konieczności. Zachęć, aby zgłaszali się do służb ratowni­czych.
  • Każdy starszy człowiek powinien posiadać laminowaną kartę z wypisanymi informacjami na temat stanu zdrowia, przyjmowa­nych leków, itp. Zachęć seniorów do noszenia jej przy sobie.
  • Zachęć osoby starsze, aby w miejscu widocznym w domu (np. przy lodówce, przy telefonie) miały zapisane dokładne instrukcje co robić w razie sytuacji kryzysowej.
  • Mów prostym i zrozumiałym językiem.
  • Bądź cierpliwy.
  • Pamiętaj, że osoby starsze, chore, niepełnosprawne mają często trudności z poruszaniem się, a ich zdolność do przemieszczania się nie jest taka, jak u ludzi zdrowych - jest to szczególnie ważne przy przeprowadzaniu ewakuacji.

Podczas powodzi

  • W przypadku niebezpieczeństwa natychmiast przemieszczaj się na wyżej położone tereny lub kondygnacje budynku.
  • Słuchaj oficjalnych komunikatów podawanych przez stacje lokalne i stosuj się do nich.
  • Jeżeli władze lokalne ogłoszą ewakuację bądź przygotowany na nią wraz z rodziną; pomagaj potrzebującym; pamiętaj także o swoich zwierzętach.
  • Dzieciom i osobom z ograniczoną świadomością przymocuj w widocznym miejscu kartkę z imieniem, nazwiskiem oraz miejscem zamieszkania.
  • W czasie powodzi odłącz urządzenia elektryczne, ale nie dotykaj ich, jeśli są wilgotne lub stoją w wodzie; wyłącz sieć gazową i wodociągową.
  • Nie używaj w gospodarstwie domowym wody gruntowej, gdyż może być zatruta (skażona) - nie pij jej!
  • Nie chodź po obszarach zalanych - szybko płynąca woda, nawet niewielkiej głębokości może przewrócić i przemieścić dorosłego człowieka.
  • Jeżeli musisz przekroczyć zalany obszar, użyj do badania gruntu przed sobą tyczki; do przejścia wybieraj miejsca bez prądu powodziowego.
  • W miarę możliwości zapobiegaj tworzeniu się atmosfery pa­niki, bądź rozsądny, zachowaj trzeźwość umysłu - to połowa sukcesu.

Pamiętaj!

W przypadku, gdy potrzebujesz pomocy, zwróć na siebie uwagę ekip ratowniczych poprzez wymachiwanie widoczną tkaniną, dawanie sygnałów świetlnych lub dźwiękowych.

Nie machaj do śmigłowców ratowniczych, jeśli nie potrzebujesz pomocy.


W czasie powodzi standardowe sposoby komunikacji mogą być zawodne. Dlatego warto wiedzieć, jak sygnalizować służbom ratowniczym swoje potrzeby.

Jeśli potrzebujesz pomocy, wywieś flagę w odpowiednim do potrzeb kolorze:

Kolor biały - "POTRZEBA EWAKUACJI"
Kolor czerwony - "POTRZEBA ŻYWNOŚCI I WODY"
Kolor niebieski -"POTRZEBA POMOCY MEDYCZNEJ"
Nawet gdy nie ma pod ręką tkaniny odpwiedniej wielkości i koloru, widząc poruszające się (np. łodzią lub śmigłowcem) służby ratownicze, można przekazać im prosty komunikat:
"TAK, POTRZEBUJĘ POMOCY"
"NIE POTRZEBUJĘ POMOCY"
Informacje o czym trzeba pamiętać po powodzi oraz inne porady dostępne są w Poradniku postępowania w sytuacjach zagrożeń


NIEWYPAŁY, NIEWYBUCHY

Wiosna, niedługo wakacje, piękna pogoda, doskonałe warunki do spacerów po lasach i cieszenia się przyrodą. Jest to też okazja do intensywnych prac w ogrodzie, czy też zwiększonej aktywności budowlanej. Podczas takich zajęć możemy być narażeni na napotkanie niebezpiecznych przedmiotów, często leżących w ziemi od wielu lat.

Często słyszymy informacje o kolejnych znaleziskach, budzących grozę i skłaniających do zastanowienia się, jak postąpić w podobnej sytuacji.

Najprostsze wskazówki znajdują się w „Poradniku postępowania w sytuacjach zagrożeń”.

Niewypał - nabój, który nie został odpalony wskutek zacięcia się broni, wadliwej lub uszkodzonej amunicji.
Niewybuch - pocisk, który po uderzeniu w cel nie eksplodował. Za niewybuchy uważa się również środki wybuchowe pozbawione właściwego nadzoru i kontroli, np. gdzieś ukryte, niewiadomego pochodzenia, uszkodzone, przeterminowane itp.
Postępowanie przed wystąpieniem zagrożenia

  • Nie wchodź na tereny oznakowane zakazem wstępu (poligony, place ćwiczeń, strzelnice, magazyny).
  • Nie dotykaj, nie manipuluj przy znalezionych podejrzanych przedmiotach (bombach, pociskach, amunicji, granatach).
  • Zapoznaj swoje dzieci ze sposobem postępowania (podaj znane ci przykłady lekkomyślności dzieci i młodzieży w tym względzie).

W przypadku znalezienia podejrzanego przedmiotu

  • Nie dotykaj go, a w szczególności nie podnoś, nie przesuwaj, nie używaj wobec przedmiotu jakichkolwiek narzędzi.
  • Powiadom Policję.
  • Do czasu przyjazdu Policji pozostań w pobliżu znaleziska -nie dopuszczaj innych osób do przedmiotu.

Te i inne porady dostępne są w Poradniku postępowania w sytuacjach zagrożeń


ZAGROŻENIE CHEMICZNE

Zagrożenie chemiczne - uwolnienie niebezpiecznych dla ludzi i środowiska pierwiastków chemicznych oraz ich związków, mieszanin lub roztworów występujących w śro­dowisku lub powstałych w wyniku działalności człowieka.

 

Pamiętaj!

Obowiązkiem każdej osoby, która zauważy wystąpienie awarii jest niezwłoczne powiadomienie o tym osób znajdujących się w strefie zagrożenia oraz Państwowej Straży Pożarnej lub Poli­cji lub Służby Dyżurnej Centrum Zarządzania Kryzysowego m.st. Warszawy.

 
 

Poważną awarią, zgodnie z art. 3 ustawy Prawo ochrony środo­wiska (Dz.U.2017.519 j.t.) nazywa się zdarzenie, w szczególności emisję, pożar lub eksplozję, powstałe w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania lub transportu, w których występuje jedna lub więcej niebezpiecznych substancji, prowadzące do natychmiastowego powstania zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego zagrożenia z opóźnieniem.

 
 

Pamiętaj!

Na ogół zapach środków chemicznych jest wyczuwalny wcześniej, zanim ich stężenie stanie się groźne dla Twojego życia.

 

 

Jeżeli usłyszałeś sygnał ostrzegawczy lub komunikat o zagrożeniu chemicznym

 

 

Jeśli jesteś w samochodzie:

  • zamknij okna,
  • wyłącz nawiew i klimatyzację,
  • jak najszybciej opuść strefę skażenia,
  • słuchaj lokalnego radia.
 
 

Jeśli jesteś poza budynkiem:

  • udaj się do najbliższego budynku,
  • jeśli to możliwe poruszaj się prostopadle do kierunku wiatru,
  • w miarę możliwości chroń drogi oddechowe np. oddychając przez chu­steczkę do nosa, ubranie lub inny materiał,
  • zostaw odzież wierzchnią i obuwie przed budynkiem.
 
 

Jeśli jesteś w budynku (wewnątrz budynku toksyczne opary mają mniejsze stężenie):

 

  • zamknij wszystkie okna i drzwi,
  • wyłącz wentylację i klimatyzację,
  • słuchaj cały czas lokalnego radia lub TV,
  • uszczelnij otwory wokół drzwi i okien,
  • zamknij zasuwy do pieców, kominków,
  • zaklej wszystkie otwory i kanały,
  • gdy miałeś kontakt z niebezpiecznymi substancjami:
               - nie dotykaj ust i oczu, 
               - umyj się pod prysznicem, a jeśli to jest niemożliwe umyj pod bieżącą wodą ręce, twarz,
  • jeżeli podejrzewasz, że gaz albo szkodliwe opary dostają się do środka, oddychaj płytko przez wilgotne ubranie lub inny materiał.

 

 
 

Uwaga!

Po przybyciu właściwych służb stosuj się do poleceń prowadzą­cego akcję ratowniczą!

 

Podczas niebezpiecznego zdarzenia z substancjami chemicznymi

 

Jeśli jesteś w strefie bezpośredniego zagrożenia

 

Poza budynkiem:

 

  • unikaj kontaktu z jakimikolwiek podejrzanymi substancjami i przedmiotami - nie dotykaj i nie wąchaj ich,
  • chroń swoje drogi oddechowe - oddychaj płytko przez ubranie lub inny materiał,
  • staraj się oddalić od niebezpiecznego obszaru najszybciej jak to możliwe.

 

 
 

W budynku:

 

  • unikaj kontaktu z jakimikolwiek podejrzanymi substancjami i przedmiotami - nie dotykaj i nie wąchaj ich,
  • zamknij okna,
  • wyłącz wentylatory i klimatyzację,
  • opuść pomieszczenie zamykając za sobą drzwi,
  • chroń swoje drogi oddechowe - oddychaj płytko przez ubranie lub ręcznik,
  • staraj się oddalić od niebezpiecznego obszaru najszybciej jak to możliwe.

 

 
Źródło: Poradnik postępowania w sytuacjach zagrożeń

 

NIEBEZPIECZNE SUBSTANCJE CHEMICZNE

Codziennie stosujemy, magazynujemy i przewozimy wiele niebezpiecznych substancji chemicznych. Spotykamy się z nimi w środkach czyszczących, piorących, farbach, lakierach, klejach itp. By ułatwić nam rozpoznanie potencjalnych zagrożeń wynikających ze stosowania na co dzień środków chemicznych wdrożono Rozporządzenie Unii Europejskiej z 2009 roku dotyczące klasyfikacji, oznakowania i pakowania (CLP) substancji chemicznych i ich mieszanin, które wprowadziło nową symbolikę. Pokazane poniżej piktogramy w kształcie rombu obrazują rodzaj zagrożenia związanego z zastosowaniem substancji lub mieszaniny niebezpiecznej.

 
NIEBEZPIECZNE SUBSTANCJE CHEMICZNE
PiktogramCo oznacza?Jakie kroki podjąć?Gdzie jest stosowany?

Materiał wybuchowy

Materiał wybuchowy niestabilny. Zagrożenie wybuchem masowymZachować dystans, stosować odzież ochronną. Przechowywać z dala od źródeł ciepła, iskrzenia, otwartego ognia lub gorących powierzchni. Palenie wzbronione.Fajerwerki, amunicja.

Materiał łatwopalny

Łatwopalne lub skrajnie łatwopalne gaz, aerozol, ciecz i para.Nie ogrzewać i nie rozpylać nad otwartym ogniem. Używać nieiskrzących narzędzi, przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty.Olej do lamp, benzyna, zmywacz do paznokci, środek do dezynfekcji rąk, klej.

Materiał utleniający

Może spowodować lub intensyfikować pożar lub wybuch.Nie ogrzewać. Stosować odzież ochronną. W przypadku kontaktu z odzieżą i ze skórą spłukać wodą.Wybielacz, tlen.

Gaz pod ciśnieniem

Ogrzanie może spowodować wybuch, oparzenia lub obrażenia.Chronić przed światłem słonecznym. Stosować rękawice ochronne, odzież ochronną, ochronę oczu i ochronę twarzy.Pojemniki lub butle z gazem.

Działa żrąco

Może powodować korozję metali, poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu.Przechowywać w oryginalnym pojemniku. Stosować rękawice ochronne, odzież ochronną.Środki do czyszczenia rur odpływowych, kwasy, zasady, amoniak, środek do czyszczenia grilla.

Toksyczność ostra

Połknięcie, dostanie się przez drogi oddechowe lub kontakt ze skórą może działać szkodliwie lub grozić śmiercią.Obchodzić się ostrożnie. Nie jeść, nie pić i nie palić podczas używania produktu. Stosować środki ochrony indywidualnej. Unikać kontaktu ze skórą i z oczami. Przechowywać pod zamknięciem.Środki owadobójcze, wkłady nikotynowe do e-papierosów.

Poważne zagrożenie dla życia

Może działać szkodliwie na płodność lub na dziecko w łonie matki, powodować nowotwory, alergie lub objawy astmy, uszkadzać narządy.Przed użyciem zapoznać się ze środkami bezpieczeństwa. Unikać wdychania pyłów lub oparów. Przechowywać pod zamknięciem. W przypadku wystąpienia objawów ze strony układu oddechowego skontaktować się z ośrodkiem zatruć lub z lekarzem.Terpentyna, benzyna, olej do lamp.

Materiał stwarzający zagrożenie dla życia/Materiał niebezpieczny dla warstwy ozonowej

Może powodować reakcję alergiczną skóry lub poważne podrażnienie oczu; działa szkodliwie w przypadku połknięcia lub dostania się do dróg oddechowych; szkodliwy dla środowiska.Unikać kontaktu ze skórą i z oczami. Unikać uwolnienia do środowiska.Detergenty do prania, środek do czyszczenia toalet, płyn do chłodnic, płyn do mycia okien, silikon, klej szybkoschnący, lakier.

Materiał niebezpieczny dla środowiska

Działa toksycznie na organizmy wodne.Unikać uwolnienia do środowiska. Zebrać wyciek.Środki chwastobójcze, terpentyna, benzyna, lakier.

Na stosowanych w praktyce etykietach piktogramom towarzyszą hasła ostrzegawcze, zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia i środki ostrożności, oraz informacje dotyczące produktu oraz dostawcy.

W tabeli przedstawiono przykładowe znaczenia piktogramów i możliwych działań produktów w razie nieprawidłowego posługiwania się nimi. Przedstawiono w niej również przykłady środków bezpieczeństwa, które należy podjąć podczas stosowania tych produktów. Ma służyć wyłącznie do celów informacyjnych - w razie wątpliwości należy ZAWSZE SPRAWDZIĆ TEKST NA ETYKIECIE. Więcej informacji na stronie echa.europa.eu

Źródła: clp.gov.pl, echa.europa.eu

ulotka


NIEBEZPIECZNE SUBSTANCJE CHEMICZNE  W TRANSPORCIE
Zanim gotowe do użycia substancje chemiczne trafią do naszych domów, w procesie produkcji poddawane są obróbce, także w zakładach sąsiadujących z naszym domem. Spotykamy je również na szlakach kolejowych i drogach, którymi przewożone są ich komponenty oraz przeznaczone do konfekcjonowania produkty. Ich transport odbywa się w przystosowanych warunkach, specjalnie oznakowanymi pojazdami.

Można je rozpoznać po wyraźnie widocznych pomarańczowych tablicach i naklejkach informujących, jakie właściwości ma przewożony towar. 

Wiedza o zawartych tam informacjach niezbędna jest dla służb ratowniczych w sytuacji zagrożenia. Przydatna może być także dla każdego z nas, kto będzie świadkiem zdarzenia drogowego lub kolejowego, związanego z zagrożeniem emisją środków niebezpiecznych. Wzywając pomoc powinniśmy uprzedzić służby ratownicze o zauważonym oznakowaniu. Ułatwi to minimalizację zagrożenia, może też przyczynić się do szybszego uruchomienia procedur awaryjnych, ratujących życie osób znajdujących się w pobliżu zdarzenia.

Oznaczenie u góry tablicy to numer rozpoznawczy zagrożenia (40 - materiał ma dominujące właściwości trujące. Cyfra 0 oznacza, że materiał ten nie jest szczególnie niebezpieczny i zagrożenie może być wystarczająco określone jedną cyfrą).

Cyfra podwojona - wskazuje na nasilenie opisanego przez nią zagrożenia (np. 44 dla materiałów stałych silnie zapalnych).

Jeżeli numer rozpoznawczy zagrożenia jest poprzedzony literą X, oznacza to, że materiał reaguje niebezpiecznie z wodą i nie należy używać jej do gaszenia pożaru. Oznaczenia mogą składać się z trzech różnych cyfr. Pierwsza zawsze opisuje zasadniczą właściwość niebezpiecznego materiału, następne precyzują dodatkowe cechy niebezpieczne.

Materiały i przedmioty wybuchowe
Gazy
Materiały ciekłe zapalne
Materiały stałe zapalne. Materiały samozapalne. Materiały wydzielające w zetknięciu z wodą gazy zapalne
Materiały utleniające. Nadtlenki organiczne
Materiały trujące. Materiały zakaźne
Materiały promieniotwórcze
Materiały żrące
Różne materiały i przedmioty niebezpieczne

Przykład

Materiał silnie żrący, reagujący niebezpiecznie z wodą

Przykładowa tablica dla przewożonego w cysternach kwasu azotowego.

Oznaczenie u dołu tablicy to nr UN przewożonego materiału, który szczegółowo definiuje środek niebezpieczny.

Materiały niebezpieczne przewożone w mniejszych opakowaniach również podlegają opisanemu oznakowaniu. Każda sztuka przesyłki oznakowana jest numerami rozpoznawczymi poprzedzonymi literami "UN" i piktogramem obrazującym rodzaj zagrożenia.

ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ (PRZEDLEKARSKIEJ) POMOCY PRZY ZATRUCIACH TOKSYCZNYMI ŚRODKAMI PRZEMYSŁOWYMI

Nazwa TSP z oznakowaniem w transporcieObjawy zatruciaZastosowanie w przemyśleZasady udzielania pierwszej pomocy

Akrylonitryl i inne związki nitrylowe

Podczas wdychania par akrylonitrylu początkowo możliwe jest pieczenie błon śluzowych i łzawienie, następnie pojawia się ból głowy, ucisk w klatce piersiowej, podniecenie i uczucie strachu, swędzenie skóry. Podczas ostrego zatrucia: ból głowy, osłabienie, nudności, wymioty, zawroty głowy, duszność, pocenie się, biegunka. W szczególnie ciężkich przypadkach oprócz tego możliwe są drgawki, sinica, tachykardia, obniżenie temperatury ciała, utrata świadomości. Przy bardzo krótkim kontakcie i szybkim usunięciu niewielkiej ilości akrylonitrylu ze skóry nie obserwuje się wyraźnych objawów. Jednak po usunięciu go ze skóry nie ód razu, pojawia się intensywne zaczerwienienie, pieczenie oraz powstają oparzenia drugiego i trzeciego stopnia.Produkcja włókien syntetycznych, gumy i kauczuku syn­tetycznego, barwników.Wynieść natychmiast porażonego ze strefy skażenia. Natychmiast podać  do wdychania azotyn amylu (na wacie) przez 15—30 sekund, powtórzyć po 2—3 minutach. Zapewnić świeże powietrze, ciepło, spokój. Zmienić skażoną odzież. Skórę przemyć wodą z mydłem. W razie konieczności wykonać  sztuczne oddychanie, a  następnie podać tlen. Przy utrzymywaniu się lub ponownym wystąpieniu objawów zatrucia powtórzyć terapię antidotową. Po spożyciu akrylonitrylu natychmiast spowodować wymioty (podać do wypicia roztwór soli kuchennej — jedna łyżka stołową na szklankę wody), wykonać płukanie żołądka roztworem nadmanganianu potasu (2 g na 1 l wody) lub wprowadzić  do  żołądka  zawiesiny  węgla  aktywowanego albo   2% roztworu sody. Stosować terapię antidotową. W przypadku trafienia akrylonitrylu na skórę należy przemyć ją dużą ilością ciepłej wody z mydłem. Miejsca skażone, szczególnie przy oparzeniach, natychmiast posmarować gencjaną. Porażone oczy przemywać strumieniem czystej wody przez 10—15 minut.

Tlenki azotu

Następuje podrażnienie dróg oddechowych, oczu, pojawia się silny kaszel, czasami ból głowy, wymioty. Porażony nie może wykonać głębokiego wdechu. Po upływie 2—12 godzin czasu działania par pojawia się uczucie strachu i silne osłabienie, wzmagający się kaszel, początkowo z wydzieliną koloru żółto-cytrynowego, a następnie czerwonego, czasami występują dreszcze, podwyższona temperatura, przyspieszona czynność serca, silna sinica. Może wystąpić znaczny rozstrój przewodu pokarmowego, nudności, silne bóle przepony, wymioty, biegunka, pragnienie.Składnik paliwa rakietowego.Przenieść porażonego na świeże powietrze (niedopuszczalne jest, aby porażony szedł sam). Zapewnić mu spokój (w ciągu 24 godz.), ciepło. Sztuczne oddychanie zastosować (zachować ostrożność) tylko w przypadku groźby zatrzymania oddechu. Podawać tlen. Ograniczyć podawanie płynów. Porażonego przewozić tylko w pozycji leżącej. Przy zaburzeniach oddychania i funkcji serca stosować tak zwaną mieszaninę przeciwdymną: 40 części chloroformu, 4 części alkoholu etylowego, 20 części eteru etylowego.

Amoniak

Duże stężenia wywołują obfite łzawienie, ból oczu, duszność, silne napady kaszlu, zawroty głowy, bóle żołądka, wymioty, zatrzymanie moczu. Powstaje niebezpieczeństwo wystąpienia kurczu krtani i obrzęku strun głosowych. Po połknięciu amoniaku następuje zaczerwienienie i szklisty obrzęk błon śluzowych, czasami powstają pęcherze. Pojawia się ból za mostkiem, czkawka, czasami wymioty. Podczas działania na skórę, bez dokonania zabiegu w postaci natychmiastowego zmycia, pojawia się rumień, powstają pęcherze i owrzodzenia.

Produkcja kwasu azotowego, cyjanowodoru, akrylonitrylu, włókien syntetycznych, nawozów mineralnych, materiałów wybuchowych, środków chłodniczych.

Chłodnictwo.

Wynieść porażonego ze strefy zagrożenia. Oczy i skórę przemywać wodą w ciągu 10 min. Zmienić odzież. Umieścić chorego w miejscu zaciemnionym. Stosować okłady z gorczycy wokół krtani. Podać do spożycia mleko z sodą. Stosować wilgotny tlen oraz ciepłe inhalacje wodne. W przypadku osłabienia lub zatrzymania oddechu wykonać sztuczne oddychanie.

Kwas azotowy

Przy ciężkich zatruciach następuje obrzęk płuc w ciągu pierwszej doby, silne osłabienie, duszność, nudności, kaszel z obfitą (do 1,5 l w ciągu pierwszej doby) pienistą wydzieliną koloru cytrynowo-żółtego, wydziela się specyficzna ostra woń z ust. Przy lekkich zatruciach następuje nieżyt oskrzeli. Choroba trwa około pięciu dób. Działając na skórę wywołuje silne oparzenia, strupy są koloru żółtego.

W syntezie organicznej przy produkcji barwników, przy nitrowaniu celulozy, w metalurgii, przy produkcji związków azotowych, nawozów.

Składnik paliwa rakietowego.

Wynieść porażonego na świeże powietrze. Zdjąć skażoną odzież. Kwas zmyć ze skóry dużą ilością wody lub 2% roztworem sody. Oczy przemyć strumieniem wody, a następnie 2% roztworem kwaśnego węglanu sodu. Na oparzenia nałożyć opatrunek z 2% roztworem sody. Natychmiast przewieźć chorego do szpitala.

Dwumetylohydrazyna (UN2030), Hydrazyna

Przy lekkich zatruciach występuje podrażnienie błon śluzowych oczu i górnych dróg od­dechowych. Przy średnich,  zapalenie oskrzeli i toksyczny obrzęk płuc, podniecenie, a następnie depresja, zakłócenie węglowodanowej, tłuszczowej i antytoksycznej funkcji wątroby. Ostre zatrucie wywołuje zaburzenia świadomości, żółtaczkę, zakłócenie czynności serca, zapalenie jamy ustnej, ból wątroby, wymioty.Składnik paliwa rakietowego, produkcja materiałów wybuchowych, gum i wyrobów gumowych.Wyprowadzić porażonego na świeże powietrze. Zmienić skażoną odzież. Skórę i błony śluzowe obficie przemyć wodą. zapewnić ciepło, spokój. Natychmiast przewieźć do szpitala.

Dwuchloroetan

Podczas wdychania małych stężeń, po upływie 2—3 godzin pojawia się ból głowy, senność, słodki  smak w ustach, duszność, czasami wymioty, lekkie podrażnienie błon śluzowych, możliwe jest pieczenie skóry twarzy oraz jej zaczerwienienie. Przy ciężkich zatruciach  silne   ogólne osłabienie, zawroty głowy, wymioty, powiększenie wątroby,  skłonność  do  hipotonii, rzadkie tętno, głuche bicie serca, objawy zatrucia   nerek, zaburzenia  świadomości,  dreszcze, zwężenie pola widzenia. W szczególnie ciężkich przypadkach  —  utrata świadomości, drgawki,  czasami następuje szybka śmierć wskutek niewy­dolności sercowo-naczyniowej. Może występować niewydolność nerek, toksyczne zapalenie wątroby, obrzęk płuc. Po połknięciu dwuchloroetanu (do ciężkiego  zatrucia wystarczy 20— 50 ml) pojawia się stan podnie­cenia, drgawki, depresja  psychiczna,  śpiączka,  następuje spadek  ciśnienia krwi, tachykardia, niewydolność  wątrobowo-nerkowa. Podczas działania na skórę możliwe jest tworzenie się trudno gojących dermatyków, niekiedy z martwicą tkanki.Rozpuszczalnik, przygotowywanie roztworów odkażających.Przy ostrym zatruciu inhalacyjnym zapewnić dostęp świeżego powietrza i spokój. Stosować długotrwałe wdychanie wilgotnego tlenu. Przy nagłym osłabieniu (zatrzymaniu się) oddechu wykonać sztuczne oddychanie. W ciężkich przypadkach natychmiast hospitalizować. Po spożyciu dwuchloroetanu należy zrobić dokładne płukanie żołądka, podać słony środek przeczyszczający, oczyścić przewód pokarmowy do osiągnięcia czystych roztworów przemywających. Skażoną skórę dokładnie przemyć wodą z mydłem. Oczy natychmiast przemywać wodą bieżącą przez 10—15 min. przy szeroko rozwartych powiekach. Chorego przewieźć do szpitala.

Tlenek węgla

Podczas działania tlenku węgla pojawia się uczucie ociężałości i wrażenie ściskania głowy, silny ból czołowy i skroniowy oraz zawroty głowy, szum w uszach, zaczerwienienie i pie­czenie skóry twarzy, dreszcze, uczucie słabości i lęku, zwiększone pragnienie, przyspieszenie czynności serca, pulsowanie skroniowych naczyń krwionośnych, duszność, wymioty. Następnie pojawia się zdrętwienie, osłabienie i zobojętnienie, senność. Temperatura ciała może wzrosnąć do 38 — 40°. Po tym następuje utrata świadomości, wymioty. Silne zatrucie może być przyczyną śmierci.Rafinacja metali, synteza metanolu, paliwo gazowe.Zatrutego szybko wynieść w pozycji leżącej (nawet jeśli jest zdolny do samodzielnego chodzenia) na świeże powietrze. Uwolnić go od odzieży utrudniającej oddychanie (rozpiąć kołnierz, pas). Ciału nadać wygodną pozycję. Zapewnić spokój i ciepło. Długotrwale podawać tlen. Przy ciężkich i średnich zatruciach chory powinien leżeć nieruchomo. Przy lekkich zatruciach należy mu podać kawę lub mocną herbatę. Nasączyć watę roztworem amoniaku i podawać do wdychania.

Tlenek etylenu

Przy słabym i średnim zatruciu następuje podrażnienie błon śluzowych oczu, słabe bicie serca, skurcze mięśni, zaczerwienienie twarzy, bóle głowy, osłabienie słuchu, silne wymioty. W przypadku ostrej intoksykacji pojawiają się: nagły, silny pulsujący ból głowy, zawroty głowy, zachwianie ruchu, utrudnienie mowy, bóle nóg, ospałość, powolność ruchów, opóźniona reakcja źrenic. Przy skażeniu oczu powstają oparzenia rogówki. Silnie drażni skórę. Porażeniu skóry może towarzyszyć podwyższenie temperatury, uczucie pieczenia, zaczerwienienie, tworzenie się pęcherzy na tle obrzęku. Niekiedy może rozwijać się martwica ze słabą tendencją do gojenia się.Synteza glikolu, etanoloaminy, eterów, barwników orga­nicznych, gum i włókien polistyrenowych.Wynieść porażonego na świeże powietrze. Podać wilgotny tlen z karbogenem. Przy braku oddechu wykonać sztuczne oddychanie. Zmienić skażoną odzież. Skórę i błony śluzowe przemywać wodą lub 2% roztworem sody nie krócej niż przez 15 min.

Dwutlenek siarki

Podrażnienie oczu, nosa i gardła. Przy krótkotrwałym działaniu występują wymioty, tru­dności w mowie i połykaniu. Śmierć może nastąpić w wyniku uduszenia, będącego rezulta­tem odruchowego skurczu szczeliny głosowej, nagłego zatrzymania obiegu krwi w płucach lub szoku, a także w wyniku obrzęku płuc.Produkcja kwasu siarkowego, wybielanie celulozy, wełny, jedwabiu, mąki kukurydzianej i cukru. Środek dezynfek­cyjny i chłodniczy.Wynieść porażonego na świeże powietrze. Skórę i błony śluzowe przemywać wodą lub 2% roztworem sody nie kró­cej niż [przez 15 min. Oczy, nos przemywać bieżącą wodą nie krócej niż przez 15 min. W przypadku uzasadnionym podawać tlen.

Dwusiarczek węgla

W przypadku wdychania dwusiarczku węgla następuje zaczerwienienie twarzy, pojawia się stan euforii,  czasami konwulsje. Przy działaniu silnych stężeń następuje szybka utrata świadomości i zachodzi niebezpieczeństwo paraliżu układu oddechowego. Możliwy jest silny ból głowy, porażenie wzroku, słuchu i równowagi, wystąpienie zespołu Parkinsona, rozkojarzenie świadomości,  zaburzenia snu oraz funkcji nerek, po spożyciu występują wymioty, biegunka z domieszką krwi. W przypadku długotrwałego działania na skórę powstają zmiany jak przy oparzeniach drugiego stopnia. Przy działaniu przez skórę skutki są podobne jak   przy działaniu inhalacyjnym.Produkcja włókien wiskozowych, celofanu, włókien synte­tycznych rozpuszczalników. Wulkanizacja kauczuku. Śro­dek dezynfekcyjny.Wynieść porażonego na świeże powietrze. Skórę i błony śluzowe przemyć wodą. Zmienić skażoną odzież. Dalsze postępowanie — według wskazań lekarza.

Czteroetylek ołowiu

Po wchłonięciu przez organizm-określonej ilości  czteroetylku ołowiu następuje rozstrój ośrodkowego  układu nerwowego: ból głowy, stan podniecenia, bezsenność, porażenie wzroku, drgawki. Obniża się ciśnienie krwi  oraz temperatura  ciała. Możliwe jest zejście śmiertelne w ciągu kilku dni od zatrucia.Jest stosowany jako antydetonator w mieszaninie z chlo­rowcopochodnymi węglowodorów.Nie później niż po upływie trzech godzin od spożycia trucizny wywołać wymioty oraz (lub) przepłukać żołądek 2—3% roztworem siarczanu sodu. Zmienić skażoną odzież. Skażoną skórę odkazić 1—5% roztworem dwuchloroaminy lub 3% roztworem monochloroaminy w benzynie, samą benzyną (nieetylizowaną) lub naftą, a następnie przemyć ciepłą wodą i mydłem. Skażoną odzież odkażać poprzez moczenie w nafcie w ciągu 2 godzin, a następnie przez gotowanie i pranie z dodatkiem 1% monochloroaminy.

Fosgen

Wdychanie małych i średnich stężeń wywołuje podrażnienie górnych dróg oddechowych i oczu, łzawienie, kaszel, nudności. Przy  wyższych  stężeniach pojawiają się wymioty, bóle za mostkiem,  duszność,  po  czym objawy ulegają szybkiemu osłabieniu i ustępują.  Następuje stan   pozornego wyzdrowienia, który jest okresem   utajenia choroby trwającym od 1 do 24 godzin. Im krótszy okres utajenia, tym mniej pomyślna jest diagnoza. Wysiłek fizyczny może skracać  okres utajenia. Następnie u zatrutego pojawia się kaszel, trudności w oddychaniu, ból w klatce piersiowej  przy wdechu, silna chrypka, temperatura ciała podnosi się, obrzęk płuc jest maksymalny w końcu pierwszej  doby. Zmniejsza się ilość tlenu we krwi. Wskutek silnego  głodu tlenowego  może nastąpić śmierć zatrutego.Produkcja tworzyw sztucznych, kauczuków i włókien syn­tetycznych, barwników i pochodnych izocyjanianów.Porażonych należy natychmiast hospitalizować, nawet gdy są w dobrym stanie. Przed skierowaniem do szpitala zmienić odzież, włącznie z bielizną. Umyć porażonych. Zapewnić im absolutny spokój i ciepło (w celu zmniejszenia zapotrzebowania organizmu na tlen). Podawać tlen. Sztuczne oddychanie wykonać (przy zachowaniu ostrożności!) tylko przy zagrożeniu życia lub zatrzymania oddechu. Przy porażeniu skóry (przez odzież) natychmiast zdjąć odzież, a miejsca chore przemyć 2—5% roztworem sody.

Fluorowodór

Wdychanie par wywołuje silne podrażnienie błon śluzowych oczu i nosa. Po spożyciu pojawiają się bóle brzucha i następuje pocenie się, pojawiają się duszności i biegunka z domieszką krwi. Pojawia się silne pragnienie, osłabienie mięśni, drgawki, konwulsje. Podnosi się temperatura ciała, obniża się ciśnienie krwi, pojawia się' tachykardia. Po trafieniu na skórę bardzo szybko i głęboko i wnika do tkanek, czemu towarzyszy silny, trwający kilka dni ból.  W ślad za tym powstają głębokie, trudno gojące    się martwice tkanek i wrzody.Produkcja fluorowęglowodorów, tworzyw sztucznych od­pornych termicznie i chemicznie (teflonów), otrzymywanie uranu z fosfatów, metalurgia.Wynieść porażonego na świeże powietrze. Przy zatruciu przez drogi oddechowe — podać tlen; jeśli to będzie konieczne zastosować sztuczne oddychanie. Porażone oczy natychmiast w ciągu 15—20 min. przemywać wodą bieżącą lub 1% roztworem sody przy szeroko rozwartych powiekach. Następnie porażonego skierować do lekarza. Przy wewnętrznym zatruciu podać do picia mleko, ciepły roztwór soli kuchennej (1 łyżka stołowa na szklankę wody) lub zawiesiny kredy, następnie spowodować wymioty. Skażoną skórę przemywać w ciągu 30 min. wodą bieżącą. Przewieźć chorego do szpitala.

Chlor

Przy zatruciach średnimi i małymi stężeniami  pojawiają się nagłe bóle w klatce piersiowej,. pieczenie i kłucie w oczach, łzawienie, męczący  suchy kaszel. Po upływie 2—3 godzin rozwija się obrzęk płuc. Działanie wysokich stężeń może spowodować natychmiastową śmierć, wskutek   odruchowego zablokowania płuc. Porażonemu brak tchu, twarz robi mu się silna,  miota się, usiłuje biec, pada, traci przytomność. Chlor gazowy działa na skórę wywołując ostrą dermatozę.Produkcja tworzyw sztucznych, środków owadobójczych, rozpuszczalników, środków dezynfekcyjnych, wybielają­cych, piorących; produkcja gliceryny, tlenku etylenu, oczy­szczanie wody; metalurgia.Porażonego wynieść na świeże powietrze. Podać, wilgotny tlen. Przy zatrzymaniu oddechu wykonać sztuczne oddychanie. Zapewnić choremu spokój i ciepło. Błony śluzowe i skórę przemywać 2% roztworem sody nie krócej niż przez 15 min. Przewieźć chorego do szpitala.

 

BOJOWE ŚRODKI TRUJĄCE

Właściwości

GrupaOznaczenie i nazwa zwyczajowaStan fizyczny w warunkach normalnychZapach

Paralityczno-drgawkowe

(fosforoorga­niczne)

GA TabunBezbarwna ciecz o odcieniu ciemno­brązowymBez zapachu lub zapach owoców
GB SarinBezbarwna cieczBez zapachu
GD SomanCieczSłaby zapach owoców podobny do kamfory
VxCieczBez zapachu
ParząceHD Iperyt

Ciemnobrunatna ciecz

Iperyt siarkowy jest 5,4 razy cięższy od powietrza, dlatego po użyciu będzie rozprzestrzeniał się nad ziemią, w zagłębieniach terenu i nisko położonych pomieszczeniach.

Słaby zapach czosnku lub musztardy
L LuizytCiemnobrunatna cieczOstry zapach zbliżony do za­pachu pe­largoni
DusząceCG FosgenBezbarwny gaz. Ze względu na większą gę­stość od powietrza, w przypadku uwolnienia zbiera się przy ziemi i w za­głębieniach terenu.Zapach skoszonego siana lub zgniłych owoców, w większych stężeniach ma gryzący zapach.
OgólnotrująceAC Kwas pruskiBezbarwna ciecz

Zapach gorzkich migdałów

CK ChlorocyjanBezbarwna cieczBez zapachu
DrażniąceCN ChloroacetofenonŻółtawy lub zielon­kawy proszekZapach czeremchy
DM AdamsytŻółte lub brązowo-zielone kryształkiBez zapachu
Obezwładniające, powodujące przemijające zaburzenia umysłoweBZProszek 
Łzawiące, powodujące przemijającą niezdolność fizycznąCSBiałe kryształkiZapach pieprzu

Pierwsza pomoc

Oznaczenie i nazwa zwyczajowa

Czas wystąpienia objawów

Objawy  zatrucia

 Pierwsza pomoc
GA Tabun

Po 10 mi­nutach po przedostaniu się do płuc lub po pół godzinie po dostaniu się na skórę

Nękające:

Oczy: zwężenie źrenic, wzrok zamglony i przy­ciemniony, ból gałek ocznych.

Oddech: uczucie ucisku w klatce piersiowej, tru­dność oddychania.

Śmiertelne:

Ślinotok, potnienie, mdłoś­ci, wymioty, drgawki, mimowolne oddawanie ka­łu i moczu, objawy wstrzą­su, niepewny chód, bóle głowy, apatia, śpiączka, objawy duszności.


BST z grupy paralityczno-drgawkowych mogą być absorbowane do or­ganizmu poprzez układ oddechowy, oczy, skórę i błony śluzowe. Zatrucie może w ciągu kilku minut doprowadzić do śmierci organizmu, dlate­go niezwykle ważne jest podanie antidotum w jak najszybszym czasie.

Podanie atropiny.

Oddychanie tlenem, a następnie podanie atropiny.

GB Sarin
GD Soman
Vx
HD Iperyt

Iperyt - po 1 do 48 godzinach (okres uta­jonego dzia­łania)

Luizyt - Po 15 - 20 minutach

Nękające:

Oczy: zapalenie spojówek, światłowstręt, owrzodzenie, ślepota.

Skóra: zaczerwienienie, pęcherze, owrzodzenie.

Śmiertelne:

Oddech: suchość, piecze­nie w gardle i klatce piersiowej, wydzielanie śluzu z nosa, zapalenie płuc

Drogi pokarmowe: bóle żołądka, ślinotok, wymio­ty, krwawa biegunka.
 

Przy narażeniu drogą oddechową - ewakuacja porażonego.

W przypadku zatrzymania oddychania konieczne jest użycie respiratora. Nie wolno wykonywać sztucznego oddychania metodą usta-usta lub usta-nos ze względu na duże ryzyko skażenia i poparzenia ratownika. W przypadku trudności w oddychaniu – tlenoterapia. Natychmiast wezwać lekarza.

Przy skażeniu oczu - konieczna jest jak najszybsza dekontaminacja. Oczy obficie przepłukać wodą (co najmniej 15 minut), nawet w przypadku podejrzenia o narażenie. Nie bandażować, ale wskazane jest chronić oczy na przykład przy pomocy okularów przeciwsłonecznych. Ważne jest także uspokojenie pacjenta, ponieważ ciężkie uszkodzenia oka wywołuje światłowstręt i uczucie strachu. Konieczna interwencja okulistyczna.
Po kontakcie ze skórą - ewakuacja poszkodowanego. Usunąć mechanicznie zanieczyszczenie, zdjąć skażoną odzież, a następnie obficie przemyć skórę 5% roztworem podchlorynu sodowego lub wodą (3 – 4 minuty).
Zapewnić pomoc dermatologiczną. W trakcie udzielania pomocy stosować środki ochrony indywidualnej, unikać bezpośredniego kontaktu ze skażoną skórą.
Po połknięciu - nie wywoływać wymiotów ze względu na ryzyko perforacji.
Podać poszkodowanemu do wypicia mleko. Natychmiast wezwać lekarza.

 
L Luizyt
CG Fosgen

Natychmiast

Objawy zatrucia ostrego: w stężeniu ok. 10 mg/m3 umiarkowanie drażni spojówki i górne drogi oddechowe i może spowodować kaszel. W większym stężeniu wywołuje objawy występujące po 2 do ponad 24 godz.: stopniowo narastające uczucie ziębnięcia, zawroty głowy, męczący kaszel, ból krtani, nasilająca się duszność, uczucie duszenia się, sinica, obrzęk płuc, niewydolność krążeniowo-oddechowa. Po narażeniu na bardzo duże stężenie działanie duszące narasta szybko i powoduje śmierć. Następstwem ostrego zatrucia w przypadkach przeżycia może być: zapalenie płuc, rzadko rozszerzenia oskrzeli lub ropień płuca.

W pierwszej kolejności należy ewakuować poszkodowanego, a następnie poza strefą zagrożenia należy zdjąć ubranie, na którym mógłby być zaab­sorbowany fosgen. Zapewnić dostęp świeżego powietrza, w cięższych przypadkach - tlenoterapia. W przypadku narażenia na gazową postać fosgenu nie zachodzi konieczność dekontaminacji. Poszkodowani, któ­rzy zostali oblani ciekłą postacią fosgenu mogą być źródłem emisji tego związku, w tym przypadku należy skórę przemyć wodą z mydłem lub samą wodą oraz zdjąć ubranie poszkodowanego. W przypadku wystąpie­nia pieczenia oczu lub niewyraźnego widzenia poszkodowanego należy przemywać oczy pod bieżącą wodą przez 10 - 15 minut. Jeżeli poszko­dowany nosi szkła kontaktowe koniecznie należy je wcześniej usunąć.

Każda osoba narażona na działanie fosgenu powinna być pod obserwacją lekarską co najmniej 3 doby. Poszkodowani nie mogą wykonywać nawet najmniejszego wysiłku fizycznego. W przypadku wystąpienia obrzęku płuc konieczne jest farmakologiczne zwiotczenie organizmu i zastosowa­nie respiratora.

W przypadku oparzeń oczu konieczne jest podanie miejscowych leków przeciwbólowych i leczenie okulistyczne. W przypadku powikłań (bakteryjne zapalenie oskrzeli lub płuc) stosuje się antybiotyki.

AC Kwas pruski

Natychmiast

Zawroty, duszność, drgawki, utrata świado­mości.


Podanie środków odblokowujących ośrodki oddychania.

Wszystkie przypadki narażenia powinny być traktowane jako potencjal­nie śmiertelne. W przypadku narażenia drogą inhalacyjną bądź skórną konieczna jest ewakuacja poszkodowanego oraz dekontaminacja (w przy­padku narażenia drogą skórną). Przy podejrzeniu zatrucia cyjankami należy stosować tlenoterapię. W przypadku ciężkich zatruć stosować wodorowęglan sodu celem zmniejszenia poziomu kwasicy mleczanowej. Natychmiast wezwać lekarza. Po zidentyfikowaniu środka trującego (cy­janowodoru i jego pochodnych) podać odpowiednią odtrutkę.

CK Chlorocyjan

Natychmiast

Podobnie jak kwasu pru­skiego, ponadto może powodować obrzęk płuc.

CN Chloroacetofenon

Natychmiast

Działanie łzawiące

Działanie CN polega na podrażnieniu rogówki i spojówki oka, czego skutkiem jest obfite łzawienie. Oprócz działania łzawiącego mogą wystąpić podrażnienia górnych dróg oddechowych oraz nudności i wymioty.


Przy narażeniu drogą oddechową ewakuaować poszkodowanego. W przy­padku zatrzymania oddechu wykonać sztuczne oddychanie. Jeśli poszko­dowany oddycha to zapewnić ciepło i spokój. Wezwać lekarza.

Przy skażeniu oczu. Usunąć soczewki kontaktowe -jeśli poszkodowany je nosi. Oczy natychmiast przemyć dużą ilością ciepłej wody (przez co najmniej 15 minut). Wezwać lekarza.

Po kontakcie ze skórą. Usunąć zanieczyszczone ubranie. Skórę obficie przemywać roztworem wody i mydła. Wezwać lekarza.

Po połknięciu. Podać szklankę wody do wypicia, a następnie wywołać wymioty. Wezwać lekarza.

W razie utraty przytomności ułożyć w pozycji bezpiecznej ustalonej ze względu na znaczne ryzyko ponownego wystąpienia wymiotów.



 
DM Adamsyt

W ciągu 3 minut

Ból głowy, kichanie, ka­szel, ból w klatce pier­siowej, mdłości, wymioty.

BZ

Natychmiast

Osłabienie aktywności fizycznej umysłowej, zawroty głowy, utrata orientacji, halucynacje.

Przy narażeniu drogą oddechową. Ewakuacja poszkodowanego. Jeśli nie oddycha zastosować sztuczne oddychanie. Wezwać lekarza. Przy skażeniu oczu. Oczy przemywać pod bieżącą wodą przez 15 minut. Nie trzeć oczu. Wezwać lekarza. Po kontakcie ze skórą. Zdjąć skażone ubranie. Skórę przemyć wodą z mydłem. Wezwać lekarza.
CS

Natychmiast

Podrażnienie skóry, kaszel, łzawienie, ucisk w klatce piersiowej, mdłości.

Do narażenia może dochodzić poprzez układ oddechowy, kontakt ze skórą i oczami. Po usunięciu źródła ekspozycji i dekontaminacji poszkodowanego działanie środka jest krótkotrwałe (15 - 30 minut).

Przy narażeniu drogą oddechową - ewakuacja poszkodowanego. W przy­padku zatrzymania oddechu wykonać sztuczne oddychanie. Jeśli poszko­dowany oddycha to zapewnić ciepło i spokój. Wezwać lekarza.

Przy skażeniu oczu usunąć soczewki kontaktowe - jeśli poszkodowany je nosi. Oczy natychmiast przemyć dużą ilością cieplej wody (przez co najmniej 15 minut). Wezwać lekarza.

Po kontakcie ze skórą usunąć zanieczyszczone ubranie. Skórę obficie przemywać roztworem wody i mydła. Wezwać lekarza.

Po połknięciu. Podać szklankę wody do wypicia, a następnie wywołać wymioty. Wezwać lekarza.

 Źródła:

  • Zasady postępowania ratowniczego 2008, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Warszawa 2008
  • Metodyka oceny sytuacji chemicznej po skażeniach toksycznymi środkami przemysłowymi, MON, Warszawa 1993
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych oraz niektórych mieszanin (Dz.U.2015.450)
  • Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U.2015.1203 j.t. z późn. zm.)
  • Jarosław Solarz, Skażenia chemiczne - typologia zagrożeń, Zeszyty Naukowe AON Nr 4(93), AON 2013
  • Łukasz Drzewiński, Bojowe środki trujące, 2013, Self publishing
  • Baza niebezpiecznych substancji chemicznych, www.ciop.pl

Przykładowe oznakowania TSP w transporcie opracowano na podstawie stosowanych w praktyce kart charakterystyki.


Pokaż okno Facebooka przy fokusie
Pokaż okno newslettera przy fokusie

Newsletter

Aktualne informacje z Wawra prosto na Twój adres e-mail

Zapisz się

warszawa19115.pl
Pokaż okno Facebooka przy fokusie
Budżet - Wawer